کد خبر:

5600

http://shahron.ir/?p=5600

کپی لینک
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp

دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

رییس ایکوم ایران در کاشان چه گفت؟
نکته‌هایی برای شهر نخستین‌ها از زبان احمد محیط‌طباطبایی

دکتر احمد محیط‌طباطبایی؛ رئیس ایکوم ایران چندی پیش سفری کاری به کاشان داشت. در خلال آن سفر نشستی صمیمانه بین او، شهردار و رییس اداره میراث فرهنگی رقم خورد که به همفکری و تبادل اطلاعات درباره ظرفیت‌های تأسیس موزه در کاشان گذشت. سرفصل‌هایِ پیش‌رو، بخش‌هایی از صحبت‌های محیط‌طباطبایی در آن جلسه است.

همه داشته‌های کاشان بر روی نقشه

کاشان باید ببیند در چه حوزه‌هایی می‌تواند در سطح محلی، منطقه‌ای و ملی موزه داشته باشد. نساجی از مواردی است که کاشان می‌تواند برای آن موزه‌ای ملی دایر کند. کاشان در صنعت نساجی دو رقیب بیشتر ندارد که ممکن است در این امر پیشدستی کنند؛ اولی اصفهان و دومی یزد. منسوجات کاشان جامعیت دارند و برای همین صاحب جایگاه برتر است. بافته‌های تولیدکنندگان کاشانی بر خلاف اصفهان و یزد به چند نوع خاص محدود نمی‌شده است. مخمل از کاشان به اروپا می‌رود. فرش هم از قدیم در این جغرافیا ریشه داشته است. قدیمی‌ترین نمونه پوشش انسانی یعنی لباس همین «دسته چاقوی سیلک» است که در دنیا شهرت دارد. بر روی دسته این اثر تاریخی مردی کنده‌کاری شده است که کلاه نمدی بر سر و نوعی دامن به پا دارد. کاشان حتی می‌تواند موزه‌ای به نام خود در شهر دیگری داشته باشد. می‌توان موزه‌ای به صورت مجازی ایجاد کرد که تجسم فیزیکی و واقعیت خارجی نداشته باشد؛ اما دست کاشان به خاطر فضاهای متعدد تاریخی‌ای که در اختیار دارد باز است. می‌شود این فضاها را در اختیار مجموعه‌داران، هنرمندان و انجمن‌ها گذاشت تا در قالب موزه و گالری از آن بهره‌برداری کنند. شهر کاشان نیازمند یک نقشه راه برای تأسیس موزه‌های تاریخی است و ایکوم می‌تواند در تدوین آن کمک کند.

خانه‌ای برای گل سرخ

کاشان یکی از شهرهای ایران است که ظرفیت دایر کردن موزه گل ‌سرخ را دارد. منظور از گل ‌سرخ نه تنها خود گیاه گل سرخ بلکه نمود و تجسم آن بر روی منسوجات، ظروف و چیزهای دیگر است. تنها رقیب کاشان در این زمینه تبریز است. مطمئن باشید اگر کاشان برای داشتن چنین موزه‌ای گام برندارد تبریزی‌ها وارد میدان خواهند شد. آن‌ها زیرک هستند و سریع دست به کار می‌شوند. می‌بینیم که امروز موزه مشروطه به عنوان یک رویداد مهم ملی در تبریز است.

کمیته «موزه‌خانه‌های تاریخی ایکوم» در «شهرِ خانه»

کمیته موزه‌خانه‌های تاریخی ایکوم عمر چندانی در دنیا ندارد. به تازگی چنین کمیته‌ای در ایکوم ایران هم ایجاد شده است. این امکان وجود دارد تا دفتر مرکزی این کمیته در کاشان که در تلاش برای کسب برند «شهر خانه» است، دایر شود. این اتفاق می‌تواند با انعقاد یک تفاهم‌نامه بین شهرداری و میراث فرهنگی کاشان با ایکوم رقم بخورد.

موزه‌ای در محوطه سیلک اما به وسعت سپیده‌دم تاریخ

سیلک کاشان قطعاً نیازمند یک سایت موزه است؛ سایت‌موزه‌ای که نه تنها نمایش‌دهنده آثار کشف‌شده خود بلکه روایتگر دورانی باشد که به سپیده‌دم تاریخ تعلق دارد و بازه تاریخی هشت هفت هزار سال پیش تا سه هزار سال پیش را دربرمی‌گیرد. نمونه موفق احداث و راه‌اندازی چنین سایت‌موزه‌ای کاری است که مرحوم عزت‌الله نگهبان در هفت‌تپه کرد و البته بی‌هنری ما بود که نتوانستیم سر پا نگهش داریم.

همنوایی ارکستر کاشان

کاشان می‌تواند به جای یک نوازنده زبردست جهانی، یک ارکستر با نوازنده‌های معمولی داشته باشد یعنی به جای احداث یک مکان عظیم و بزرگ برای گردشگری و تاریخ که پیش از این وجود نداشته است، همین فضاهای کوچک موجود و پراکنده در سطح شهر را فعال کند. این ارکستر چند نفره به اندازه همان یک نوازنده، حرف برای گفتن خواهد داشت. به این شکل هم جای جای شهر جان می‌گیرد و هم بافت و معماری‌اش احیا و حفظ می‌شود.

فرم در خدمت محتوا

گاهی از فاعل به فعل می‌رسیم و گاهی از فعل به فاعل، مورد دوم همیشه راجع‌به مجموعه‌هایی که قرار است تبدیل به موزه شوند صدق می‌کند. قبل از پرداختن به فرم باید تکلیف محتوا را روشن کرد. مشاور و طراح زمانی می‌توانند فرمی درخور بیافرینند که از محتوا آگاه باشند. «هانس هولاند» زمانی طراحی داخلی موزه آبگینه را انجام داد که مجموعه اشیای گردآوری‌شده را در اختیارش گذاشتیم. اول باید بدانیم قصد نشان دادن چه چیزی را داریم و بعد ویترین آن را طراحی کنیم.

روایت عاشورا در کنار اسباب عزا

در خیلی از شهرها موزه‌ای به نام عاشورا داریم. خانه و حسینیه امینی‌ها در قزوین و تکیه معاون‌الملک در کرمانشاه موزه عاشورا هستند اما واقعیت این است که ما به جای موزه عاشورا، موزه اسباب عزا و عکس‌های عاشورا دایر کرده‌ایم. محتوای موزه عاشورا باید به نوعی باشد که فرهنگ عاشورایی را نشان دهد به عنوان مثال موزه از روایت داستان‌های اساطیری همچون سیاوش آغاز بشود و تا زمان حاضر پیش بیاید.

تجارت خاطره

اقتصاد فضای فرهنگی که موزه‌ها هم جزئی از آن است یکی از پردرآمدترین و سودآورترین اقتصاد‌ها در جهان است. به این اقتصاد تجارت خاطره می‌گویند. کتاب، شعر، ادبیات، فیلم، تئاتر، موزه و خیلی چیزهای دیگر تجارت خاطره هستند. مردم با خاطره دیگران ارتباط می‌گیرند و برای تجربه کردن خاطره دیگری حاضر به هزینه کردن هستند. همه گردش مالی شهرداری شیراز به خاطر تخت جمشید است. مسئولان شیراز شِکوه می‌کردند که همیشه باید عوارض مناطق بالاشهر را خرج مناطق پایین‌‌شهر مثل سعدیه و حافظیه کنیم در حالیکه نمی‌دانند اقتصاد شیراز به خاطر همین سعدیه و حافظیه می‌چرخد. شهرداری پاریس بخشی از درآمدهایش را به موزه لوور اختصاص می‌دهد چون می‌داند اگر لوور بتواند بیشتر کار کند پاریس هم درآمد بیشتری خواهد داشت.

فرهنگ؛ قدرت جاذبه هر شهر

درآمد شهر از حوزه فرهنگی است. آنچه که آدم‌ها را پا بند به یک جا می‌کند همین فرهنگ است. می‌گویند کار یا تجارت است که مردم را یک جا نگه می‌دارد، اگر چنین است پس چرا خانواده‌ها در عسلویه یا کیش ساکن نمی‌شوند؟ چیزی که من را وابسته به شهر می‌کند حوزه فرهنگی است. آبادان را در نظر داشته باشید که با وجود آن آب‌وهوای گرم آدم‌ها را پاگیر خودش می‌کرد. آبادان از تهران و بسیاری از شهرهای دیگر کوچک‌تر بود اما حوزه فرهنگی بالایی داشت. آبادان ۳۶ سالن سینما داشت. اولین تیم فوتبال کشور را داشت. افراد می‌رفتند آن جا و تصمیم به ماندن می‌گرفتند. اگر من در کاشان از نظر فرهنگی سیراب بشوم دیگر تهران نخواهم رفت.

آری به نگاه اقتصادی، نه به نگاه تجاری

به طور کلی در میراث فرهنگی با آدم اقتصادی مشکلی نداریم بلکه مشکلمان با آدم تجاری است. برای همین در میراث فرهنگی کمترین درگیری‌ها را با مردمان تبریز و یزد داشته‌ایم چون بسیار اقتصادی هستند. یزدی وقتی دید ما داریم چهار تا خانه را مرمت می‌کنیم گفت چرا تهرانی بکند و خودم نکنم؟! دست به کار خرید، مرمت و اتمام ۲۶ خانه شدند و ما هنوز آن چهار تا را تمام نکرده‌ایم. انسان اقتصادی از سود سرمایه می‌خورد اما انسان تجاری سرمایه را می خورد. کاشان باید ببیند سود سرمایه‌اش چه چیزهایی است نه اینکه از سرمایه بخورد.